Nieuwe methode voor het hergebruik van glas geeft ruiten een tweede leven
Nieuwe methode voor het hergebruik van glas geeft ruiten een tweede leven
Glas maken kost enorm veel energie. Verouderd isolatieglas eindigt nu veelal in laagwaardige toepassingen zoals glaswol of verpakkingsmateriaal. Het verwerken daartoe kost ook weer energie. Dat moet anders, vinden onderzoekers van de onderzoeksgroep Circulair Bouwen van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). In het project Hergebruikt Isolatieglas sloegen ze de handen ineen met de bouwwereld om te onderzoeken hoe oud isolatieglas hergebruikt kan worden. En met succes: samen met bedrijven ontwikkelden ze HR++ glas dat voor de helft uit oud glas bestaat. Associate lector Ed Melet en projectleider Jolanda Tetteroo vertellen erover in dit artikel.
Wat je leest in dit artikel
Oud isolatieglas wordt meestal verwerkt tot nieuw materiaal: denk aan potjes, glaswol of verpakkingsmateriaal. Onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam ontwikkelden een methode om oud isolatieglas te hergebruiken in nieuwe ramen. Dat was zo’n succes, dat er twee vervolgonderzoeken uitrolden.
Over het onderzoek
In het onderzoeksproject Hergebruikt Isolatieglas zocht de HvA in samenwerking met partners uit de glas- en bouwsector naar concrete oplossingen voor de verduurzaming van de bouw: het hergebruik van verouderd isolatieglas in nieuw HR++-glas. Het onderzoek werd gefinancierd door Regieorgaan SIA en won in 2024 de derde prijs in de RAAK-award.
Even voorstellen
Ed Melet is associate lector Circulair Bouwen binnen het lectoraat Klimaatbestendige Stad van de Hogeschool van Amsterdam. Melet en zijn team onderzoeken hoe gebouwen en de gebouwde omgeving meer circulair kunnen worden, om zo de milieu-impact te verkleinen.
Melet: “Ik studeerde bouwkunde aan de Hogeschool Rotterdam en promoveerde aan de Technische Universiteit Delft met het onderzoek Activerende Gevels. Daarin onderzocht ik hoe het gedrag van gebruikers het energieverbruik in gebouwen kunnen beïnvloeden. Naast het onderzoek naar hergebruik van glas doe ik ook onderzoek naar biobased gevelmaterialen om de milieu-impact van gebouwen te verlagen, en doe ik onderzoek naar gebouwen met een lange levensduur. Ik besteed ongeveer de helft van mijn tijd aan dit onderzoek; de andere helft van de tijd richt ik me voornamelijk op het verzorgen van onderwijs in het vierde jaar van de bacheloropleiding.”
Jolanda Tetteroo is onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam en projectleider van het onderzoeksproject Hergebruikt Isolatieglas en Biobased Installatieloze Woongebouwen.
Tetteroo: ‘’Ik studeerde bouwkunde aan de HTS in Den Haag. Daarna werkte ik in de bouwmanagementsector en duurzame energy-consultancy. Sinds elf jaar werk ik bij de Hogeschool van Amsterdam, waarvan inmiddels zes jaar bij de onderzoeksgroep Circulair Bouwen.’’
Hergebruikt isolatieglas
Verouderd isolatieglas eindigt vaak in toepassingen als glaswol of verpakkingsmateriaal. Terwijl het veel energie kost om glas te maken. Dat moet anders, vinden de onderzoekers.
Melet: “Vlak na mijn promotie werd ik hoofddocent bij de HvA en toen zocht ik naar interessante onderwerpen om te onderzoeken. Glas vond ik altijd al een fascinerend materiaal: je stopt zand in een oven, doet er wat ingrediënten bij en dan komt er een transparant materiaal uit. Glas moet relatief vaak vervangen worden. Wanneer een gebouw wordt gerenoveerd vervangen we ook het glas om het gebouw energiezuiniger te maken. Dat glas recyclen we meestal door het te vermalen en te gebruiken voor isolatiemateriaal of glazen potjes. Dat vond ik zonde. We zijn daarom een onderzoek gestart, eerst met Vlakglas Recycling Nederland, al vond men het idee eerst nogal onzinnig; recyclen deden we immers al goed. Toch sloten zich gaandeweg steeds meer partijen aan bij ons consortium, en inmiddels hebben we twee sterke onderzoeken opgezet die bijna zijn afgerond.”
Een nieuwe recyclemethode
Het kost veel energie om glas te maken, maar ook de huidige recyclemethode kost veel energie: het glas wordt vermalen tot kleine korrels om het vervolgens opnieuw te versmelten en te gebruiken. De onderzoekers zochten naar manieren om het glas intact te houden en te hergebruiken.
Melet: ‘’Dubbelglas, ook wel isolatieglas genoemd, bestaat uit twee glasplaten met daartussen een afgesloten ruimte die gevuld is met een isolerend gas, zoals argon. Die tussenlaag werkt als een barrière: warmte kan er veel moeilijker doorheen ontsnappen dan door enkel glas. Aan de binnenkant van één van de glasplaten zit vaak een dunne, vrijwel onzichtbare coating (low-e coating) die warmte terug de ruimte in reflecteert. In de winter blijft de warmte dus binnen.”
Tetteroo: “We vroegen ons af: waarom gebruiken we dat glas uit oude ramen niet opnieuw? We hebben gekeken naar verschillende strategieën hoe we dat konden doen. De beste methode was om de ruiten van dubbelglas uit elkaar te halen. Zo konden we één ruit (de ongecoate) hergebruiken en zo toch voldoen aan de bestaande isolatienorm. Dan moet er slechts een ruit met speciale energiezuinige coating worden toegevoegd. Deze toepassing wordt nu gebruikt door drie fabrikanten in Nederland.”
Vervolgonderzoek: 100% Hergebruikt Vlakglas
In het vervolgonderzoek 100% Hergebruikt Vlakglas onderzoeken de HvA en de bouwwereld of het mogelijk is om oude glasbladen te harden en lamineren tot verschillende soorten veiligheidsglas. Dat doen ze in samenwerking met de praktijkpartners en de Technische Universiteit Delft.
Tetteroo:: “We onderzoeken wat we kunnen doen met ruiten die lichte beschadigingen hebben, bijvoorbeeld door krasjes. Zo testen we of we deze ruiten kunnen harden en lamineren: na harden valt het glas - als het kapot gaat - uiteen in kleine, onscherpe korrels (zoals je wel eens ziet in een bushokje), en door lamineren houden folielagen de scherven juist bij elkaar als het glas breekt (zoals bij een winkelruit). Daarnaast bestuderen we de veroudering van coatings, met name de dunne metaaloxidelagen van low-e glas, om te begrijpen hoe en wanneer deze onder invloed van lucht en vocht oxideren.”
Melet: “Het is mooi om te zien hoe alle praktijkpartners samenwerken. Je zou denken dat het concurrenten van elkaar zijn, maar dat zie je in onze onderzoeken niet terug. Het zijn allemaal heel bereidwillige mensen die graag kennis met elkaar uitwisselen om tot innovatie te komen. Iedereen mag komen kijken naar technieken. De samenwerking was heel soepel en open. Die onderlinge openheid heeft ertoe gelijk dat steeds meer partijen hergebruikt glas gaan aanbieden. Dat vind ik echt een verrijking. ”
Toekomstvisie
We vroegen de onderzoekers wat ze nog hopen te bereiken.
Tetteroo:: “Ik hoop dat er op bouwplaatsen een mobiele werkplaats voor het hergebruiken van glas komt, bijvoorbeeld in zeecontainers, waar aan de ene kant oude ruiten in gaan en aan de andere kant weer glas uitkomt dat voldoet aan de huidige eisen. Het zou mooi zijn als hergebruik de standaard wordt, in plaats van glas simpelweg in de glasbak te gooien. Tegelijk brengt het uitdagingen met zich mee: zorgvuldig demonteren, sorteren en opslaan kost meer tijd en ruimte dan het snel afvoeren van glas bij sloop. Toch hoop ik dat deze aanpak steeds gebruikelijker wordt.”
Melet: ‘’We worden steeds beter in het sneller en met minder verlies demonteren van glas. Tegelijk lijkt het me interessant om te onderzoeken of we glas al vanaf het ontwerp demontabel kunnen maken, zodat verbeteren of repareren eenvoudiger wordt dan nu het geval is. Zo kan elke glasfabrikant het eenvoudig uit elkaar halen en waar nodig repareren, verbeteren of upgraden.”
Op 12 november 2026 delen de Hogeschool van Amsterdam en TU Delft de laatste onderzoekresultaten. Ook vertellen de deelnemende praktijkpartners over hun ervaring met hergebruik van vlakglas en welke commerciële mogelijkheden dit biedt voor hun bedrijf (en dus mogelijk ook voor jouw werk, bedrijf of organisatie). Wil je op hoogte blijven? Geef het aan via dit formulier: Ja, hou mij op hoogte van event Circulair Glas
Bekijk projectpagina van het onderzoeksproject 100% Hergebruikt Vlakglas.
Projecten
100% Hergebruikt Vlakglas
In dit RAAK-mkb project werken penvoerder Hogeschool van Amsterdam, Kennisinstellingen TU Delft en TNO samen met veertien mkb-ondernemers, drie grootbedrijven, drie brancheorganisaties en vier gebouweigenaren aan het onderzoek naar hoogwaardig hergebruik van vlakglas. Het project heeft als doel de vragen te beantwoorden die de mkb-bedrijven op dit gebied hebben en bij te dragen aan de toepassing van circulaire raambeglazing met 100% hergebruikt vlakglas. Jaarlijks komt er meer dan 90.000 ton glas uit bouw- en sloopafval vrij, dat vooral wordt gedowncycled. Gelijktijdig leidt de benodigde nieuwbouw en verduurzamingsopgave tot meer vraag naar bouwmaterialen. Hergebruik van glas uit ramen is een duurzame oplossing hiervoor. Het energieverbruik, de CO2 voetafdruk en het verminderen van gebruik van nieuwe grondstoffen zijn duurzame gevolgen van hoogwaardig hergebruik. De glasverwerkende bedrijfspartners in deze aanvraag zien bedrijfskansen in het selecteren, opwaarderen en verwerken van gebruikt basis vlakglas tot circulair speciaal vlakglas, maar ervaren uitdagingen om dit technisch en financieel voor elkaar te krijgen. De succesvolle marktintroductie van 50% circulair isolatieglas van onderzoekspartner GSF Glasgroep geeft echter vertrouwen in de verdere ontwikkeling van de ontmantelings- en hergebruikstrategie van isolatieglas. De ingenieurs- en architectenbureaus zien bedrijfskansen in het leveren van geveloplossingen met een lage CO2-voetafdruk, maar hebben geen inzicht in welke soorten circulair glas op korte termijn veilig (her)gebruikt kunnen worden. Alle partners zijn het erover eens dat door gezamenlijk onderzoek de waardepropositie wordt versterkt en daarmee maatschappelijke duurzaamheidsambities worden gerealiseerd. Het onderzoek combineert kennis van glaseigenschappen, productiemogelijkheden en ondernemerschap en concentreert zich op de ontwikkeling van 3 soorten circulair speciaal glas: Gehard vlakglas Gelaagd vlakglas Warmte-isolerend gecoat vlakglas Het onderzoek bestaat uit praktijktesten, laboratoriumtesten en veldonderzoek aangevuld met milieu-analyses en marktconsultaties. Samen met glasverwerkende bedrijven (mkb), ingenieurs/adviesbureaus (mkb), geeft het consortium inzicht in de kansen en risico’s van het circulaire speciaal glas waarmee de mkb-ondernemers duurzame waarde kunnen leveren.
Producten
Isolatieglas hergebruiken: het kan
Isolatieglas eindigt vaak in relatief laagwaardige toepassingen als glaswol of verpakkingsmateriaal. Zonde, als je bedenkt hoeveel energie het kost om glas te maken. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) onderzoekt samen met bedrijven en andere praktijkpartners strategieën voor hergebruik. Vlakglas Recyling Nederland is een van hen.
DOCUMENT
Hergebruik Vlakglas in volgende fase
Architecten noemen vlakglas wel het meest innovatieve product. Dat zou je niet zeggen want je kijkt er meestal dwars doorheen. Maar achter die transparantie zit een grote hoeveelheid techniek die zich ook nog eens alsmaar verbetert. We besteden continu aandacht aan glasinnovaties, maar hoe hangt de vlag van die, soms revolutionaire, vernieuwingen er nu bij? In deze eerste aflevering: vlakglas 1-op-1 hergebruiken.
MULTIFILE
Upgradeprincipes voor hergebruik isolatieglas
Verouderd isolatieglas eindigt vaak in relatief laagwaardige toepassingen als glaswol of verpakkingsmateriaal. Zonde, als je bedenkt hoeveel energie het kost om glas te maken. De Faculteit Techniek van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) onderzoekt samen met bedrijven strategieën voor hergebruik. Onderzoekers Elke van Nieuwenhuijzen en Ed Melet: “We willen prototypes laten zien en bewijzen dat ze toepasbaar en te produceren zijn voor de bouw.”
MULTIFILE
Thema's
Publicatiedatum
Volg ons op
