Businessmodellen zoals Product-as-a-Service (PaaS) zijn hard nodig om de circulaire economie te kickstarten. Maar wat blijkt? Banken hebben moeite met de risico’s, waardoor veel PaaS-projecten stranden. In een RAAK-project werkt een consortium om hindernissen tussen bank en mkb weg te nemen. Projectleider Kees Schöller en lector Businessmodellen Timber Haaker vertellen over de potentie en problemen van PaaS.
Waarschijnlijk ken je Swapfiets wel. Dit bedrijf leaset haar fietsen met de blauwe voorband aan klanten, in plaats van ze te verkopen. Hierdoor blijft Swapfiets ‘levenslang’ verantwoordelijk voor de fietsen. Een schoolvoorbeeld van een Product as a Service-businessmodel, vertelt Schöller. ‘Circulair verantwoord, en ook nog eens spraakmakend. Niet voor niets duiken er steeds meer mkb’s op met PaaS-concepten.’ Maar aan de balies van banken stuiten ze op een probleem. De risico-beoordelingssystemen weten geen raad met PaaS. ‘Zie het als een ronde mal, waar je een kubus doorheen wilt krijgen. Precies, dat past niet! Een hardnekkig probleem, waar wij in een consortium aan werken.’
Een businessmodel op basis van lease of huur. Het klinkt zo eenvoudig. Haaker legt uit waarom het voor banken toch een probleem is. ‘Met traditionele leaseconstructies is veel ervaring opgebouwd. Over auto’s bijvoorbeeld, is enorm veel data beschikbaar. Aan nieuwe PaaS-proposities zitten snel haken en ogen. Zo wilde Mitsubishi liften als dienst gaan aanbieden. Maar wat als het gebouw waar zo’n lift in zit van eigenaar wisselt? In ons consortium wil een mkb’er hetzelfde doen met gevels. Ook dat levert vragen op, zoals hoe lang de gevelbeplating meegaat, en wat daarna nog de restwaarde is. Mitsubishi kwam overigens tot een oplossing door eigenaar van de liften te blijven via recht van opstal. Je ziet dus dat er snel ongewone details ontstaan die allerlei risico’s met zich meebrengen. Precies hetgeen waar banken niet van houden.’
Het consortium brengt problemen van banken en ondernemers in kaart. Dat verloopt heel goed, vertelt Schöller enthousiast. ‘Alle partijen zijn heel betrokken en ingevoerd. Hierdoor zit er echt energie in en worden er harde noten gekraakt. De processen van banken zijn een soort black box, waarin je niet zomaar inzage krijgt. Maar gaandeweg lukt het steeds beter om te pinpointen waar het nu echt op vastloopt. Een van die vastlopers komt overigens van buitenaf: met spelregels over risico (compliance) maakt De Nederlandsche Bank het voor banken lastig om hun systemen aan te passen.’
Een bedrijf dat installaties als dienst wil aanbieden. Een partij die in het buitenspeelgoed zit. En een bedrijf dat in containers insecten kweekt, om kippenvoer as a service te leveren. In het consortium zitten vijftien ondernemers met spannende PaaS-plannen. ‘Het is rijp en groen door elkaar,’ vertelt Schöller. ‘Sommige ondernemers zijn al ver gevorderd, anderen zitten nog volop in de ontwikkeling van hun technologie. Om te beginnen vragen we ondernemers naar hun behoefte. Waar lopen ze intern tegenaan, hoe verloopt de communicatie met de bank? Zo leggen we problemen en benodigdheden bloot, maar ook verschillen en gelijkenissen.’
Haaker: ‘Een mooie casus komt van Auping, dat ‘Betsy’ opzette: matrassen as a service. Betsy is van de markt – Auping is inmiddels over op circulaire matrassen – maar het businessmodel is heel interessant en leverde een schat aan kennis op. Onder andere in een mooi afstudeerproject. Marijn Heuten, student van Finance and Control, liep een half jaar bij het bedrijf om te reconstrueren hoe de hele opbouw en ontwikkeling van Betsy is verlopen. Van organisatie en besluitvorming tot waar het uiteindelijk op stukliep.’
Het optimisme is groot, maar een quick fix voor dit probleem is er niet, denkt Schöller. ‘Ons doel is om de voortgang te versnellen voor banken en ondernemers, door circulaire cases sterk te onderbouwen. Als wij op onderdelen waar risico’s zitten laten zien dat we het in de vingers hebben, kunnen banken eerder positief waarderen. Hopelijk creëren banken ondertussen ook systemen waarin circulaire businessmodellen zoals PaaS beter passen.’
This Whitepaper presents the essence of research into existing and emerging circular business models (CBMs). This results in the identification of seven basic types of CBM, divided into three groups that together form a classification. This Whitepaper consists of three parts. ? The first part discusses the background and explains the circular economy (CE), the connection with sustainability, business models and an overview of circular business models. ? In the second part, an overview is given of the developed classification of CBM, and each basic type is described based on its characteristics. This has resulted in seven knowledge maps. Finally, the last two, more future-oriented models are further explained and illustrated. ? The third part looks back briefly at the reliability of the classification made and then at the aspects of change management in working on and with a CBM.
MULTIFILE
The shift from linear to circular business models is critical for sustainability in the construction and manufacturing sectors in the Netherlands. However, many companies face significant challenges in making this transition, including financial constraints, cultural resistance, and regulatory hurdles, which hinder the effective implementation of circular practices. This study employs a qualitative approach, conducting ten in-depth interviews with senior managers holding diverse positions and responsibilities from ten medium-sized enterprises. Using the purposive nonprobability sampling technique this research explores the drivers for transitioning, the barriers encountered, and the strategies used to overcome these challenges. The findings reveal that regulatory pressures, internal environmental advocacy, and market demands for sustainable solutions are key drivers of circular business practices. Barriers identified include limited budgets, high marketing costs, organisational resistance to change, and regulatory complexities. Nevertheless, companies identified various opportunities based on the interview result, such as market differentiation, enhanced sustainability, and strategic partnerships. Companies also noted improvements in brand reputation and customer loyalty as direct benefits of embracing circular practices. This research provides valuable insights into the drivers, barriers, and opportunities in adopting circular business models within the construction and manufacturing sectors in the Netherlands. The findings emphasize the importance of stakeholder engagement, continuous education, and the need for financial and policy support to overcome barriers and leverage opportunities for sustainable business growth. Lastly, this research provides recommendations for future studies including expanding the scope to different industries and regions, adopting mixed-methods approaches, and exploring the impact of specific policies and financial mechanisms on circular business model adoption.
MULTIFILE
