Onderzoek naar het effect van paardencoaching
"Een wereldbaan", noemt lector Kathalijne Visser haar werk als lector Human-Animal Interactions aan Aeres Hogeschool Dronten. Ze doet onderzoek naar voornamelijk paarden en honden die door mensen worden ingezet. Bijvoorbeeld voor therapie- en beveiligingsdoelen.
In het KIEM-project ‘Paardencoaching voor (ex-)kankerpatiënten’ heeft Kathalijne samen met Aeres-onderzoekers en paardencoaches het effect van coaching met paarden op mensen die kanker hebben of hebben gehad onderzocht.
Paardencoaching voor (ex-)kankerpatiënten
In Nederland krijgen jaarlijks 115.000 mensen te horen dat ze kanker hebben. Na kanker te hebben overwonnen worstelen deze mensen met terugkeer naar de maatschappij en het sociale leven. Naast fysieke klachten spelen hierbij ook mentale klachten en angsten een grote rol. De mentale klachten zijn vergelijkbaar met het verwerken van een trauma. Naast de medische zorg zijn deze mensen op zoek naar hulp voor het verwerken van het trauma en de mentale kracht vinden om verder te gaan. Bij het verwerken van trauma’s en de daarbij horende spanningen en onzekerheden kan de mens-dier interactie een belangrijke rol vervullen als social-support. In Nederland zijn ruim 1500 professionals werkzaam in de branche van paardondersteunde interventies. Paardencoaches ondersteunen mensen met mentale uitdagingen zoals PTSS, anorexia, burn-out, depressies. De groep paardencoaches en zorgverleners met interesse in het inzetten van paardencoaching bij het verwerken van trauma’s groeit snel. In hoeverre paardencoaching specifiek kan bijdragen aan het herstel van ex-kankerpatiënten in Nederland is echter onbekend. In dit KIEM project wil het consortium daarom inventariseren welke ervaringen er zijn onder paardencoaches met (ex-)kankerpatiënten en in hoeverre er vanuit de zorgverleners interesse is in mogelijkheden van paardencoaching voor (ex-)kankerpatiënten. Tenslotte wil dit consortium met een pilot ook inzichtelijk maken wat het effect is van paardencoaching op het mentale welbevinden van de ex-kankerpatiënt. Het consortium van dit KIEM project bestaat uit onderzoekers mens-dier interactie en dierondersteunde interventies van Aeres Hogeschool Dronten, Stichting Langs de Zijlijn, en paardencoaches en opleiders van Centrum voor Paardencoaching en van Caprilli Paardencoaching en Training.
Mentale problemen
Mensen die kanker hebben of hebben gehad kampen hierdoor vaak met mentale problemen. Kan paardencoaching hen hierbij helpen? Met hulp van een KIEM-subsidie zijn lector Kathalijne Visser, docent-onderzoeker Teatske Pol en docent en paardencoach Henka Rooze-Veenstra samen met een aantal praktijkpartners aan de slag gegaan om dat uit te zoeken. Een KIEM-subsidie geeft hogeschoolonderzoekers een jaar de tijd om verkennend onderzoek te doen naar een onderwerp.
Kuddedieren
“Paarden zijn kuddedieren en daardoor kampioen in het spiegelen van gedrag. Dat maakt ze ideaal als als hulp bij therapie of coaching.” Paardencoach Henka legt uit hoe ze paarden inzet bij kankerpatiënten. “Een paard reageert op gedrag, gevoelens en stemmingen door bijvoorbeeld te vluchten, zich open te stellen of te rollen.”
Door met een cliënt over zijn of haar gevoelens en ervaringen te praten en te kijken naar de reacties van het paard, leert de cliënt over het omgaan met die gevoelens en bewust te zijn van eigen gedrag en hoe hierin de regie te pakken. Het heeft al veel mensen geholpen. Maar specifiek onderzoek naar de inzet bij (ex-)kankerpatiënten was nog niet eerder gedaan.
Controlegroep
De hulpvraag van (ex-)kankerpatiënten bleek vaak vergelijkbaar met die van mensen met een trauma. De onderzoekers hebben een aantal proefpersonen gevolgd die 3 coachingssessies met paarden kregen. Daarnaast was er een controlegroep, die door middel van therapie met een VR-bril (waarin beelden van paarden werden getoond) vergelijkbare sessies aangeboden kregen.
Onvoorspelbaar
In de praktijk bleek het best lastig te zijn om de coachingssessies met elkaar te vergelijken. Mensen uit deze doelgroep kunnen met de dag verschillen in hoe ze zich voelen, hoe ze reageren. “Je kan het niet van tevoren voorspellen hoe zo’n coachsessie eruitziet”, vertelt Henka Rooze-Veenstra.
“Om echt heel harde conclusies te trekken was dit onderzoek te klein en hebben we te weinig data kunnen verzamelen. Maar dát het de coachees wat heeft gebracht is duidelijk. Op het eindsymposium heeft een van de proefpersonen uitgebreid en met emotie verteld over haar positieve ervaring.
Dit project heeft ondertusssen een verbreding naar andere doelgroepen gekregen: Karakter als Kompas: het paard in sport, training en samenwerking.
Karakter als Kompas: het paard in sport, training en samenwerking
De Nederlandse paardensector speelt een grote economische en maatschappelijke rol. Van fokkerij en topsport tot breedtesport en recreatie – met zo’n 500.000 paarden en 450.000 ruiters is Nederland een van de meest actieve hippische landen ter wereld. Terwijl stamboeken heldere selectiecriteria hanteren voor fysieke kenmerken, ontbreekt een uniforme, wetenschappelijk onderbouwde methode om het karakter van paarde te beoordelen. Karakterbeoordelingen blijven vaak subjectief, waardoor waardevolle kansen voor betere selectie en training onbenut blijven. Het karakter van een paard beïnvloedt de samenwerking, prestaties en stressbestendigheid, wat cruciaal is voor zijn welzijn. Toch wordt hier in de praktijk nog weinig mee gedaan. Dit komt deels doordat traditionele methoden voor het beoordelen van het karakter van paarden arbeidsintensief zijn en uitgebreide gedragstesten vereisen. In de afgelopen jaren zijn deze methoden aanzienlijk verbeterd, waardoor karakterbepaling nu ook betrouwbaar kan worden uitgevoerd met vragenlijsten en eenvoudigere gedragstesten. Dit onderzoeksproject richt zich op het identificeren van de meest geschikte en betrouwbare methode om het karakter van paarden in Nederland te beoordelen, zowel bij sport- als recreatiepaarden. Daarnaast onderzoekt het hoe verschillende karaktereigenschappen verband houden met sportprestaties en op welke manier ze het leerproces van paarden beïnvloeden, wat essentieel is voor training. Verder wordt gekeken welke karaktereigenschappen het beste matchen met de persoonlijkheid van ruiters en menners, om zo een optimale samenwerking te bevorderen. De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen karaktereigenschappen van paarden nauwkeuriger worden gedefinieerd, betrouwbaar gemeten en effectief afgestemd op de behoeften van ruiters, menners, fokkers, trainers en ondernemers, met als doel een optimale samenwerking en het welzijn van het paard te bevorderen? Dit project stelt professionals in staat om paarden beter te selecteren, training te optimaliseren, de samenwerking tussen mens en paard te verbeteren en het welzijn en de veiligheid binnen de sector te verhogen. Hiermee wordt tevens de maatschappelijke acceptatie van de paardensector versterkt.
Ook heeft het project een vervolg gehad met het reeds afgeronde project Welzijn van coach- en therapiepaarden.
Welzijn coach- en therapiepaarden
In Nederland worden naar schatting 450.000 paarden gehouden voor sport, recreatie, fok en handel. Een groeiend aantal wordt (ook) ingezet om mensen met een fysieke en/of mentale problemen te helpen. Deze dierondersteunde interventies hebben als uiteindelijke doel om verbeteringen te bewerkstellingen in de fysieke, sociale, emotionele en/of cognitieve gezondheid of functioneren van een persoon. Alhoewel de effectiviteit van de inzet van dieren in therapie en coaching vanuit wetenschappelijke studies beperkt is wordt de toegevoegde waarde van dieren door therapeuten, coaches en cliënten onderstreept. Het aanbod aan en vraag naar mogelijkheden voor dierondersteunde interventies met paarden groeit de laatste jaren dan ook exponentieel. Uit gesprekken met brancheorganisaties, opleiders en mkb-ondernemingen die therapie met inzet van paarden en/of paardencoaching aanbieden blijkt dat er een dringende behoefte is aan een goed onderbouwde werkwijze voor het duurzaam inzetten van paarden. De geconsulteerde bedrijven en organisaties geven aan dat er overzicht ontbreekt van hoe paarden worden ingezet en wat de impact is op het paard. Daarnaast is er een sterke behoefte aan goed onderbouwde kennis en praktijktesten waarmee zij zélf het welzijn van paarden in de gehele sector beter kunnen waarborgen. Het doel van dit project is om samen met het bedrijfsleven te komen tot een Gids voor Goede Praktijken waarin op basis van onderzoek en praktijkervaring richtlijnen en voorbeelden worden gepresenteerd die het welzijn van paarden ingezet bij coaching en therapie kunnen waarborgen. In het project gaan consortiumpartners data verzamelen over de inzet en het karakter van paarden in het werkveld, wordt beeldmateriaal verzameld en beoordeeld dat als trainingsmateriaal kan dienen voor de opleidingen tot paardentherapeut en –coach en wordt onderzocht of het mogelijk is om paarden te trainen om met behulp van een test aan te laten geven of ze klaar zijn voor een volgende sessie.
Invloed op dierenwelzijn
Hoewel dit onderzoek op de menskant focust, houdt lector Kathalijne Visser zich in andere onderzoeksprojecten vooral bezig met de kant van het dier. Zo onderzoekt ze bijvoorbeeld de invloed van paardensport op het welzijn van het paard. “Het uitgangspunt is: als je dieren inzet voor je plezier of een ander doel, mag het ze geen schade toebrengen.”
Haar baan heeft ze eigenlijk zelf mogen creëren: “Ik werkte als onderzoeker bij team praktijkgericht onderzoek en er was behoefte aan meer onderzoek bij de onderwijsopleidingen Diergezondheid en Management en Hippische Bedrijfskunde."
"Met mijn lectoraat richt ik mij op het welzijn van diersoorten die in beide opleidingen voorkomen, daarmee hebben we een mooie koppeling waardoor ook studenten nauw betrokken zijn bij het onderzoek in het lectoraat. Het is mooi om met dieren bezig te zijn, maar het zijn ook onderwerpen die vaak gevoelig liggen in het maatschappelijk debat.” Dat maakt haar werk soms wel ingewikkeld. “Maar ook heel interessant”, lacht ze.
Themes
Publication date
Follow us on
