Knowledge Lab Mobility Transition

Het Kennislab Mobiliteitstransitie is een samenwerkingsverband tussen BUas, TU/e, Brainport Bereikbaar en SmartwayZ.NL, opgezet in 2023 als lerende kennisomgeving voor de Brainportregio. Het lab verbindt kennis en praktijk om de regionale mobiliteitstransitie concreet en meetbaar te maken.

Fase 1 omvatte een brede trendanalyse op basis van OViN/ODiN verplaatsingsdata (CBS, 2010-2022) voor de 21 MRE-gemeenten, aangevuld met een beleidsanalyse van gemeentelijke mobiliteitsdocumenten en een casestudie naar de relatie tussen energie- en mobiliteitstransitie. De resultaten werden gepresenteerd op een interactief seminar met bestuurders, beleidsmakers en onderzoekers uit de regio.

De analyse richtte zich op drie kernvragen: hoe ontwikkelt autogebruik zich naar afstandsklasse, in hoeverre neemt multimodaal reisgedrag toe, en welke rol speelt de e-bike in de transitie naar meer fietsgebruik op de middenafstand? Daarbij werd ook de potentie voor transitie in kaart gebracht: welk deel van autoverplaatsingen is feitelijk vervangbaar door fiets of OV, gegeven huidige reistijden?

De databenadering werd aangevuld met een beleidsanalyse van alle 21 MRE-gemeenten op zes thema's (alternatieve transportopties, duurzaamheid, verkeersveiligheid, infrastructuurverandering, leefbaarheid en inclusiviteit) en 18 subthema's.

Societal issue
De Brainportregio staat voor een ingrijpende woningbouw- en verdichtingsopgave en een sterke groei van arbeidsplaatsen. Zonder een fundamentele verschuiving in mobiliteitsgedrag leidt dit onvermijdelijk tot verdere verslechtering van bereikbaarheid en leefbaarheid. Het autogebruik in de MRE is al hoger dan het nationaal gemiddelde, ook op korte afstanden. Tegelijk ontbreekt het gemeenten aan heldere definities van de mobiliteitstransitie en aan data-gedreven doelstellingen. Inclusiviteit blijft het meest onderbelichte thema in beleidsdocumenten. De urgentie is groot, maar kennisfragmentatie en gebrek aan regionale afstemming remmen effectieve actie.

Benefit to society
Het Kennislab maakte zichtbaar dat 39% van de autoverplaatsingen in de MRE potentieel vervangbaar is door de fiets, en 6% door OV, op basis van huidige reistijden. De e-bike vergroot het fietsaandeel aantoonbaar op de middenafstand (7,5-15 km) in woon-werkverkeer. Beter benutten van bestaande potentie blijkt minstens zo kansrijk als het vergroten ervan via infrastructuurinvesteringen. De beleidsanalyse biedt gemeenten een spiegel en concrete handvatten voor betere regionale afstemming. Het interactieve dashboard en de design toolbox maken bevindingen direct bruikbaar voor beleidsmakers en gebiedsontwikkelaars in de regio.

Collaborative partner
Eindhoven University of Technology.