ZoekresultatenZoekresultaten
Volg ons op
Volg ons op
Types
0Instelling
26Publicatiejaar
6Producttype
19Bestandstype
9Taal
5Onderzoeksthema's
13Publicaties met bestand/URL
2Projectstatus
3Toen met de verkiezingen van 1994 het CDA uit het centrum van de politieke macht verdween werd eerst goed duidelijk wat al veel langer in de samenleving aan de gang was: Het christendom was bezig haar greep op het openbare leven te verliezen. Volgens velen stond de val van het CDA dan ook niet op zich. Mismoedig, of met een zekere graagte, werd gewezen op het proces van secularisatie waarvan nu eindelijk ook het CDA de wrange vruchten plukte. In dergelijke analyses wordt ‘secularisatie’ over het algemeen opgevat als een lineair proces waarmee de samenleving zich sinds de Verlichting heeft losgemaakt van de druk van de kerk. Verwacht wordt dan dat dit proces zich geleidelijk zal doorzetten om uiteindelijk te leiden tot het verdwijnen van het christendom uit de samenleving. Hoewel een dergelijke voorstelling van zaken verleidelijk is door haar eenvoud, maakt nadere beschouwing duidelijk dat er meer aan de hand is. Christelijke organisaties blijken zich te repositioneren en vormen zo een forum waarop ook het levensbeschouwelijk argument telt.
ARTIKEL
In maart 2022 verscheen het SCP-rapport Buiten kerk en moskee, het derde deel in de reeks ‘religie in een pluriforme samenleving’. Het rapport had een ontnuchterende boodschap. Anders dan door sommigen langgehoopt, blijkt de religieuze opleving uit het begin van deze eeuw niet te beklijven. Om zicht te krijgen op de implicaties van dit SCP-rapport heeft het lectoraat Bezieling & Professionaliteit op 21 september 2022 een ‘reflectiekamer’ georganiseerd. In deze besloten studiebijeenkomst is met een groep van betrokken onderzoekers, docenten en practitioners op het gebied van religie, zingeving en onderwijs nagedacht over het rapport. Dit verslag is een vrije verwerking van de inzichten die tijdens die bijeenkomst zijn opgedaan. Het doel van dit verslag is om de daar ontwikkelde inzichten tot collectieve kennis te maken en te delen met de deelnemers van de bijeenkomst en een bredere groep belanghebbenden, in de hoop dat het behulpzaam is bij verdere strategische doordenking. De opbouw volgt hetzelfde patroon als de bijeenkomst: eerst worden ‘bevindingen die raken’ beschreven, vervolgens worden de ‘implicaties in professionele contexten’ gedeeld en ten slotte wordt ‘visie en handelingsperspectief’ geformuleerd.
RAPPORT
Enkele punten die in deze lezing naar voren komen zijn: -Heeft het protestantisme zijn tijd gehad? -Secularisatie en subjectivering Paas spreekt over een aantal bredere culturele en maatschappelijke ontwikkelingen. Die vat hij samen onder het trefwoord secularisatie. -De gereformeerde traditie en de cultuur Hij kijkt naar de gereformeerde traditie zelf. Gereformeerden hebben zich doorgaans op twee manieren verhouden tot de samenleving. De eerste manier noemt hij de ‘oud-gereformeerde’, de tweede noemt hij de ‘nieuw-gereformeerde’. Hij vat het kort samen: gereformeerden hebben ruwweg twee houdingen paraat ten opzichte van de samenleving. De één houdt vooral verdediging in: bescherming van het christelijk karakter van Nederland, behoud van voorrechten. De wereld veranderen (= disciplineren) door de inzet van macht. De andere houdt vooral aanval in: actieve inzet voor de samenleving vanuit een christelijke inspiratie – de wereld veranderen door individueel activisme. Nu leven we in een wereld die enorm snel veranderd is – en die nog steeds snel verandert. De gereformeerde traditie staat daarmee ook onder druk. Elke traditie reageert op een eigen, unieke manier op dat soort veranderingen. -Hoe verder? Zijn er andere manieren om te reageren op de moderne tijd? Hoe komt de gereformeerde traditie verder? Paas noemt vijf agendapunten die hem belangrijk lijken.
CONFERENTIEBIJDRAGE
In veel analyses wordt ‘secularisatie’ over opgevat als een lineair proces waarmee de samenleving zich sinds de Verlichting losmaakt van de druk van de kerk. De verwachting is dan dat dit proces zich geleidelijk zal doorzetten om uiteindelijk te leiden tot het verdwijnen van het christendom uit de samenleving. Hoewel een dergelijke voorstelling van zaken verleidelijk is door haar eenvoud, maakt nadere beschouwing duidelijk dat er meer aan de hand is. Bestudering van de wijze waarop in het verleden door onder anderen Groen van Prinsterer en Kuyper antwoord werd gegeven de secularisatie van hùn tijd maakt duidelijk dat het proces complexer in elkaar zit dan op het eerste gezicht lijkt.
ARTIKEL
De tijd waarin wij leven kan verlammend werken. Terwijl de overheid haar greep op maatschappelijke problemen dreigt te verliezen, trekken burgers zich steeds meer terug in hun eigen gelijk. Vervreemding en polarisatie liggen op de loer. Hoe moet het verder? Het is tijd voor herwaardering van maatschappelijke organisaties. Zij geven mede vorm aan de civil society, de tussenruimte tussen overheid en individu, waarin mensen in gezamenlijkheid verantwoordelijkheid nemen voor een menswaardig bestaan. In dit essay onderzoeken Jan Hoogland, Robert van Putten en Jan van der Stoep hoe maatschappelijke organisaties kunnen bijdragen aan het goede samenleven. Ze betogen dat deze organisaties voortdurend hun bedoeling, bezieling en binding moeten onderhouden. Verhalen zijn volgens hen de sleutel tot vernieuwing. In de bijlage is een leesfragment te downloaden.
BOEK
Als iets kenmerkend is voor onze tijd, is het wel dat er veel verandert en dat die ontwikkelingen snel gaan. Als je alle rapporten samenvat, kun je zeggen dat er drie grote veranderingen zichtbaar zijn: 1. de betrokkenheid bij kerk en christelijk geloof neemt af in Nederland (minder mensen zijn christen en van hen zijn weer minder mensen actief christen); 2. de christelijke traditie in Nederland verandert (evangelicalisering, charismatisering, ‘subjectivering’, verdwijnen van vrijzinnigheid, vanzelfsprekende oecumene, migrantenchristenen); 3. er is sprake van de opkomst van een buitenkerkelijke religiositeit. Veranderingen zorgen vaak voor onzekerheid. Mensen verliezen hun houvast in de omgeving. Daardoor worden zij op zichzelf teruggeworpen. Laat-moderne mensen zijn voortdurend aan het nadenken over zichzelf. Als er nog stabiliteit te vinden is, moeten zij die op de een of andere manier in zichzelf vinden. Juist het afbrokkelen van zekerheden buiten ons zorgt ervoor dat veel mensen tegenwoordig geïnteresseerd zijn in ‘spiritualiteit’ – hoe moeilijk dat woord ook te definiëren is.
CONFERENTIEBIJDRAGE
Getransformeerde religie in de postmoderne samenleving, haar verschijningsvormen in met name de jongeren popcultuur en de betekenis hiervan voor nieuwe vormen van religieuze en levensbeschouwelijke vorming en begeleiding.
LEZING
Dagelijks worden we via kranten, radio, televisie en internet op de hoogte gehouden van wat er in Nederland en in de wereld speelt. Veel van de berichten hebben direct of indirect te maken met religie of religieuze gevoelens en uitingen van mensen. Dit is niet verwonderlijk, want religie is een belangrijk onderdeel van onze cultuur. In kunst, literatuur en architectuur, maar ook in waarden en normen, gewoontes en tradities zitten religieuze elementen verweven. Ondanks de dalende kerkelijkheid in Nederland is religie ook vandaag de dag nog een belangrijke maatschappelijke factor. In politieke debatten over bijvoorbeeld ritueel slachten, het boerka-verbod of de status van het homo-huwelijk spelen religieuze argumenten een rol van betekenis. Volgens sommige mensen een veel te grote rol; volgens andere mensen een cruciale. In ieder geval levert het ons met enige regelmaat nieuwe termen op zoals: ‘weigerambtenaar’ of ‘religiestress’. Desondanks is kennis van religie binnen het beroepenveld van de journalistiek vaak onvoldoende aanwezig om hier goed en helder over te berichten. Dit boek wil daarom de rol van religie in de samenleving belichten, vooral met het oog op de praktijk van de aankomende journalist. Ook wil het aankomende journalisten helpen om zich op een eerlijke en professionele wijze tot het verschijnsel religie te verhouden.
BOEK
Dit hoofdstuk vormt de inleiding van het Handboek Vakdidactiek Levensbeschouwing en Religie. Sinds 2017 werken onderstaande lerarenopleiders en vakdidactici van diverse opleidingen in Nederland aan de ontwikkeling van dit vakdidactisch handboek voor het vak Levensbeschouwing in het voortgezet onderwijs. In het boek hebben zij de breedte van het vak de ruimte gegeven. Daarbij komen uiteenlopende benaderingswijzen, fundamentele vragen, maar ook praktische suggesties ruim aan bod. Deze bijzondere samenwerking van de verschillende lerarenopleidingen brengt voor het vak een nieuwe gemeenschappelijkheid. Auteurs uit Nederland en Vlaanderen, uit het hbo, wo en het voortgezet/secundair onderwijs hebben bijdragen geschreven om het zo compleet mogelijk te maken. Zij hopen docenten in het voortgezet/ secundair onderwijs en hun opleiders aan de lerarenopleidingen een handvat en inspiratiebron te bieden met dit boek. Ze hopen dat dit handboek een katalysator mag zijn voor de verdere ontwikkeling van het vak.
BOEKDEEL
Zonder waarde is er geen erfgoed. Als iets waardevol is, is er immers de wens om het te bewaren voor de toekomst. Erfgoed kan worden gewaardeerd aan de hand van een normatieve, kunsthistorische benadering, maar ook vanuit hoe mensen en groepen mensen waarde toekennen aan het erfgoed. In dit onderzoek staat die laatste waardetoekenning centraal. Dit onderzoek wil meer inzicht geven in de verschillende waarden die belanghebbenden toekennen aan middeleeuwse kerken met historische orgels in de provincie Groningen. Aan de hand van verschillende onderzoeken en publicaties zijn er 10 aardetypologiën vastgesteld die van belang zijn bij de waardering van de kerken en orgels. Verschillende belanghebbenden die betrokken zijn bij de kerken en orgels in de provincie Groningen zijn geïnterviewd waarbij de 10 eerdergenoemde typologieën als leidraad dienden. Uit de geraadpleegde literatuur en de interviews blijkt dat de kerken voor elke typologie nog steeds van waardevolle betekenis voor veel mensen en groepen mensen. Het orgel vergroot en verdiept de betekenis en waardering die aan het kerkgebouw wordt toegekend.
RAPPORT
