ZoekresultatenZoekresultaten
Volg ons op
Volg ons op
Types
0Instelling
26Bestandstype
9Taal
5Publicatiejaar
12Thema's
14Producttype
14Publicaties met bestand / URL
2Projectstatus
3In 2022 heeft de gemeente Den Haag in twee verschillende wijken een burgerberaad over de energietransitie georganiseerd. In de burgerberaden ging een gelote groep deelnemers tijdens een aantal bijeenkomsten met elkaar aan de slag om adviezen te formuleren om klimaatverandering tegen te gaan. Het onderzoek had als doel om te leren van de ervaringen die zijn opgedaan tijdens de twee Haagse burgerberaden. Er waren drie doelstellingen voor het onderzoek: Beschrijven van de opzet en het verloop van de burgerberaden Inzicht verkrijgen in de ervaringen van de deelnemers aan beide burgerberaden. De veranderingen in kennis en houding van deelnemers in kaart brengen ten aanzien van het klimaatvraagstuk.
DOCUMENT
Representatie en inclusie zijn belangrijke aspecten van burgerberaden en sleutelbegrippen als het gaat om de legitimiteit van de uitkomsten van het burgerberaad (Brenninkmeijer, 2021; OECD, 2020). Professionals die zich bezighouden met de organisatie van een burgerberaad zetten zich in om een diverse groep deelnemers en een zo goed mogelijke afspiegeling van de samenleving te bewerkstelligen. Zij doen dit bijvoorbeeld door gewogen vormen van loting toe te passen met als doel ondervertegenwoordigde bewoners te betrekken (Van Bochove, 2025). Maar wanneer je deze diverse groep bij elkaar hebt, hoe zorg je er dan voor dat iedereen gelijkwaardig kan deelnemen, en iedereen zich gehoord voelt? Hoe zorg je voor inclusie? In deze longread bespreken we hoe verschillende betrokkenen – in het bijzonder de deelnemers – inclusie tijdens burgerberaden ervaren. Bij inclusiviteit in participatie gaat het om de mate waarin alle relevante sociale groepen een gelijke kans krijgen om mee te doen en gehoord te worden tijdens de gesprekken (Jacobs in SCP, 2023). We richten ons hierbij specifiek op het vraagstuk van meertaligheid. Wat kunnen we van deze ervaringen leren voor toekomstige burgerberaden en andere vormen van burgerparticipatie?
MULTIFILE
Burgerberaden zijn de afgelopen jaren steeds populairder geworden als vorm van democratische vernieuwing. Het burgerberaad brengt een gelote, representatieve groep burgers bijeen – het minipubliek – om aanbevelingen te formuleren voor beleid, vaak over complexe onderwerpen zoals klimaatverandering, woningbouw of ethische vraagstukken. De populariteit van burgerberaden wijst op een breed gedeeld verlangen naar nieuwe vormen van publieke betrokkenheid en meer directe invloed van burgers op het bestuur.
Wat echter veelal onderbelicht blijft, is de positie van het maxi-publiek: de burgers die niet ingeloot zijn, maar wél de gevolgen ondervinden van de adviezen. Terwijl het mini-publiek intensief wordt begeleid en betrokken bij het proces, geldt dit niet automatisch voor het maxi-publiek. Het maxi-publiek wordt niet altijd betekenisvol betrokken bij het burgerberaad.
Deze longread zet het belang van het betrekken van het maxi-publiek bij burgerberaden uiteen, waarbij wordt ingegaan op opbrengsten, maar ook op ervaren uitdagingen. Daarna worden strategieën besproken die helpen een betekenisvolle verbinding met het maxi-publiek aan te gaan. Hierbij wordt speciale aandacht besteed aan psychologische principes; inzichten uit de psychologie die de verbinding kunnen versterken. Deze inzichten worden geduid aan de hand van voorbeelden uit de praktijk.
DOCUMENT
In het voorjaar van 2023 vond de G1000Zuid-Holland plaats, bestaande uit drie burgerberaden. Deze burgerberaden gingen over verschillende onderwerpen: (1) Wonen, (2) Toekomst van het platteland en (3) Leefbaarheid, verkeer en vervoer. Provinciale Staten zijn de initiatiefnemer van de burgerberaden. Het projectteam van provincie Zuid-Holland heeft samen met Stichting G1000 de uitvoering van de beraden op zich genomen. Meer dan 300 inwoners van provincie Zuid-Holland deelgenomen aan de burgerberaden. De burgerberaden formuleerden 113 adviezen die werden samengevoegd tot het Provinciaal Burgerakkoord Zuid-Holland. Het burgerakkoord werd op 25 maart aan Provinciale Staten overhandigd. De onderzoeksvraag van deze evaluatie was dan ook: Wat heeft de G1000Zuid-Holland de provincie opgeleverd? Wat zijn de effecten, welke resultaten zijn behaald, wat ging er goed en wat kunnen we hiervan leren, ook voor toekomstige participatietrajecten waaronder burgerberaden? Het burgerberaad vond plaats voor de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023, zodat de adviezen meegenomen konden worden in het coalitieakkoord. Hierdoor was er drie maanden beschikbaar voor de voorbereiding van drie burgerberaden op verschillende locaties in de provincie. In acht genomen dat het voor het eerst was dat de provincie een burgerberaad organiseerde, de voorbereidingstijd en dat het projectteam nog niet op volle sterkte was, was dit te kort. Deelnemers aan de burgerberaden waren over het algemeen tevreden over de organisatie van de G1000Zuid-Holland. Na afloop had bijna de helft van de deelnemers vertrouwen in de opvolging van hun adviezen. Het besluitvormingsproces van de provincie duurde langer dan gedacht. Desalniettemin, waren leden van de monitor- en klankbordgroep zeer positief over de uiteindelijke besluitvorming door de PS op 15 mei 2024.
DOCUMENT
Veelgenoemde doelstellingen van burgerberaden zijn het dichten van de kloof tussen overheid en burger, bijdragen aan vertrouwen in de overheid, kennis en ervaring ophalen uit de samenleving en het genereren van nieuwe ideeën.
Burgerberaden hebben de potentie om bovenstaande doelstellingen te realiseren, maar een sterke verbinding met de brede samenleving is dan een noodzakelijke voorwaarde. In de praktijk van burgerberaden blijkt het betrekken van de brede samenleving echter vaak een onderbelicht element. In deze blog bespreken we de eerste resultaten uit het deelonderzoek van het onderzoeksproject Duurzame Burgerberaden naar de wijze waarop burgerberaden (het mini-publiek) verbinding maken met de brede samenleving (het maxi-publiek) en lichten we enkele elementen uit die bij deze verbinding van belang zijn. Hierbij richten we ons op burgerberaden die worden georganiseerd rondom klimaat- en duurzaamheidsbeleid.
LINK
Onder doorwerking verstaan wij het proces waarbij de gemeente of provincie de adviezen en aanbevelingen van deelnemers aan een burgerberaad omzet in concrete acties, integreert in bestaand beleid of bestaand beleid verandert. Tijdens deze bijeenkomst bespraken we met de deelnemers twee dilemma's die van invloed zijn op die doorwerking van adviezen. De dilemma’s maken onderdeel uit van de Burgerberadentool die momenteel ontwikkeld wordt. In de tool zijn acht dilemma's over doorwerking opgenomen.
LINK
In 2023 heeft de gemeente Leiden een burgerberaad over de energietransitie georganiseerd. In dit rapport leest u de bevindingen van het onderzoek naar dit burgerberaad. Het beraad bestond uit een serie bijeenkomsten waarin een gelote, vaste groep deelnemers adviezen formuleerde, waarbij de volgende vraag centraal stond: Hoe kunnen we als gemeente en bewoners sneller stappen zetten richting minder en schonere energie? Het doel van dit onderzoek is leren van de ervaringen die met het burgerberaad zijn opgedaan. Het onderzoek heeft drie doelstellingen; 1) het beschrijven van de opzet (methodiek) van het burgerberaad, 2) inzicht verkrijgen in de ervaringen van deelnemers aan het burgerberaad en 3) inzicht verkrijgen in de veranderingen in betrokkenheid bij het vraagstuk van het burgerberaad. Dataverzameling heeft plaatsgevonden door middel van enquêteonderzoek onder deelnemers voorafgaande aan en na afloop van het burgerberaad. In aanvulling hierop is bij een klein aantal deelnemers een online interview afgenomen. De resultaten laten zien dat de gestratificeerde loting heeft geleid tot een goede afspiegeling wat betreft geslacht en leeftijd. Verder bestond het burgerberaad voor het merendeel uit bewoners die niet eerder deelnamen aan een door de gemeente georganiseerde vorm van participatie. Deelnemers vormden geen goede afspiegeling wat betreft opleidingsniveau; er was een oververtegenwoordiging van theoretisch opgeleiden. Deelnemers aan het burgerberaad kijken (zeer) positief terug op hun deelname aan het burgerberaad. Deelnemers waren positief over de manier waarop het beraad is georganiseerd en over de mogelijkheden om invloed uit te oefenen. De meeste deelnemers gaven aan dat als het onderwerp hun interesse zou hebben en de gemeente opnieuw een burgerberaad zou organiseren, ze opnieuw deel zouden nemen. Deelnemers hebben zich eigenaar gevoeld van het burgerberaad. Dit heeft echter niet geleid tot meer betrokkenheid bij de energietransitie. Een verklaring hiervoor kan zijn dat deelnemers zich voorafgaande aan het burgerberaad al zeer betrokken voelden bij het klimaatvraagstuk. De bijdrage van de gespreksleiders (met name wat betreft neutraliteit) werd minder positief beoordeeld door deelnemers. Ten slotte bestond er onder deelnemers twijfel over de opvolging van de adviezen door de gemeente.
DOCUMENT
Aan burgerberaden wordt door een diverse groep burgers deelgenomen, bijvoorbeeld door praktisch en theoretisch opgeleiden, waarvan sommigen veel weten over het onderwerp en anderen weinig of niets. Om te komen tot een ‘gedeelde kennisbasis’ van deelnemers speelt toegang tot informatie, schriftelijk of gedeeld door deskundigen, een belangrijke rol. Dit brengt het risico met zich mee dat deelnemers (onbedoeld) worden beïnvloed door wat ze lezen en horen van deskundigen. Beïnvloeding is het proces waarbij iemand (bewust of onbewust) probeert het denken, voelen of handelen van een ander te sturen of veranderen, zonder dat die ander daar volledige controle over heeft (Cialdini, 2007; Bargh & Chartrand, 1999). Bij een burgerberaad raakt het eigenaarschap dan in het geding: komen adviezen uit de koker van deelnemers? Of is het burgerberaad een doorgeefluik van wat ze hebben gehoord of gelezen van deskundigen? Eigenaarschap van deelnemers, over het proces en de uitkomsten van een burgerberaad, is belangrijk en een element waarin burgerberaden zich onderscheiden van veel andere vormen van participatie (Brenninkmeijer, 2021). Eigenaarschap van deelnemers leidt er na afloop toe dat deelnemers zich meer betrokken voelen bij het onderwerp (Pierce & Dirks, 2001). In deze longread doen we verslag van ons onderzoek naar de rol van informatie en kennis van deskundigen in burgerberaden. Op basis hiervan komen we tot een aantal lessen over het voorkomen van beïnvloeding door deskundigen. Onder kennis verstaan we uiteenlopende vormen van schriftelijke, visuele en auditieve informatie. In deze longread richten we ons op informatie die door deskundigen wordt gegeven tijdens een burgerberaad.
DOCUMENT
Een burgerberaad dat in verbinding staat met de brede samenleving (het maxi-publiek) kan burgers activeren, inspireren, en mee laten denken over het thema waar het beraad over gaat.
Ondanks deze opbrengsten die een betrokken maxi-publiek heeft voor het burgerberaad hebben participatieprofessionals bij de opzet en uitvoering van een beraad vaak met name oog voor de uitdagingen die gepaard gaan bij het actief betrekken van het maxi-publiek.
Tijdens een expertbijeenkomst (leernetwerkbijeenkomst) met participatieprofessionals over burgerberaden stonden daarom de verbinding met de brede samenleving en de ervaren uitdagingen centraal. De bijeenkomst stond in het teken van de vraag: Hoe betrek je het maxi-publiek op een effectieve en constructieve manier, en waarborg je tegelijkertijd dat deelnemers van het burgerberaad (het mini-publiek) in alle veiligheid kunnen delibereren? Daarnaast was er aandacht voor de vraag: Hoe zorg je ervoor dat verschillende groepen uit het maxi-publiek reageren op een uitvraag, en is het erg als dit niet het geval is? In groepen gingen participatieprofessionals met elkaar in gesprek over deze twee vragen.
LINK
