Om de opwarming van de aarde onder de 1,5 graden te houden en ernstige gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen, moeten we naar nul uitstoot in 2050 (Net Zero). Welvarenden kunnen hierin een sleutelrol vervullen. Mensen met een hoge sociaaleconomische positie (SEP) consumeren namelijk relatief veel en hebben een grote ecologische voetafdruk. Daarnaast heeft de hoge SEP groep grote invloed op de voetafdruk van anderen via hun sociale netwerk en financiële middelen, ook wel de ‘handafdruk’ genoemd. Aansturen op minder consumptie en veranderen van de sociale norm ten aanzien van duurzame keuzes, met name bij én door mensen met een hoge SEP, is tot dusverre nog relatief onderbelicht in onderzoek, beleid en uitvoering. In dit rapport delen we de resultaten van de 55 vragen die we deelnemers hebben gesteld verdeeld over vijf thema's: 1. Zorgen over klimaatverandering; 2. Percepties van rol(len); 3. Huidig gedrag, descriptieve norm, samenlevingsnorm; 4. Veranderbereidheid - vrijwillig en via regulerend beleid; 5. Kennis van klimaatimpact van gedrag.
DOCUMENT
Artificial Intelligence (AI) biedt kansen. Het biedt mogelijkheden voor vooruitgang in gezondheidszorg, communicatie, bestuur en productie. Het biedt mogelijkheden voor het creëren van tekst, beeld, geluid en kunst. Het helpt om de effecten van de klimaatcrisis op te vangen door intelligente energienetten te ontwikkelen, door infrastructuren te ontwikkelen die geen of nauwelijks CO2 emissie hebben en door klimaatvoorspellingen te modelleren.Niet alles is positief. AI speelt een groeiende rol in de verspreiding van ‘fake news’, ‘deep fakes’ en andere vormen van misinformatie waardoor onze democratische samenleving wordt bedreigd door populisme en polarisatie.Een onduidelijker effect van AI is het ecologisch effect dat het heeft. Daar is de afgelopen paar jaar veel over gepubliceerd, maar het duurt lang voordat berichten daarover in het maatschappelijke bewustzijn indalen.
MULTIFILE
De ecologische handafdruk - het uitoefenen van je sociale invloed op anderen om hun voetafdruk te verlagen - heeft de potentie om de sociale norm te veranderen en de klimaattransitie te versnellen. Handafdrukgedrag is nog onderbelicht in onderzoek. Dat geldt al helemaal voor een groep die in potentie veel sociale invloed heeft, namelijk welvarenden. In dit onderzoek belichten we niet uitsluitend de rol van consument en hoe de ecologische voetafdruk te verkleinen, maar schenken we ook aandacht aan andere invloedrijke handafdruk-posities zoals die van investeerder, burger en deelnemer in organisatie. Vanwege de gedeelde ambitie om de klimaattransitie te versnellen onderzoeken De Hogeschool van Amsterdam en ASN Bank hoe klanten van ASN Bank begeleid kunnen worden in het vergroten van hun ecologische handafdruk. Op basis van de inzichten uit dit onderzoek kunnen gerichte interventies ontwikkeld en getest worden die een collectieve verschuiving richting duurzaam gedrag kunnen ondersteunen.
DOCUMENT
In dit publieke rapport wordt waterstof als een aanvullende mogelijkheid voor verduurzaming van de warmtevoorziening in woonwijken gepresenteerd. Het demonstratieproject Waterstofwijk Hoogeveen dient hierbij als rode draad. Voor andere wijken zal per geval bekeken moeten worden of de waterstofoptie echt past bij de betreffende wijk.
MULTIFILE
Dit project is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat door het Lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam in samenwerking met Public Cinema. Het maakt deel uit van het bredere Noblesse Oblige-project rondom de rol van welvarende Nederlanders in de klimaattransitie. Deze doelgroep beschikt over middelen, netwerken en invloedrijke posities waarmee zij verandering kunnen versnellen – zowel via hun eigen gedrag als door anderen te inspireren en mobiliseren. In de praktijk leggen zij echter minder gewicht in de schaal dan zou kunnen, en blijft de potentiële duurzaamheidsimpact van deze groep onbenut.Ten behoeve van dit project zijn in een kwalitatieve onderzoeksopzet twee interventies ontwikkeld en getest om beter te begrijpen wat deze doelgroep motiveert of belemmert in duurzaam handelen - waarbij handelen is opgevat als voetafdrukgedrag (de eigen CO2 uitstoot) en handafdrukgedrag (sociale invloed gebruiken om anderen te stimuleren). De interventies maakten de eigen voetafdruk in vergelijking met die van de gemiddelde Nederlander zichtbaar, en de verbinding tussen waarden, gedrag en sociale invloed (hartslag en handafdruk). Door middel van tastbare, speelse en interactieve methoden - zoals een fysieke weegschaal en een waardenbord - werd onderzocht of deze aanpak aanzette tot reflectie, bewustwording en bereidheid tot verandering. Omdat interventies specifiek gericht op het activeren van welvarenden nog nauwelijks bestaan, biedt dit project unieke inzichten in hoe waarden, verantwoordelijkheid en onderbenutte invloed samenhangen met duurzaam gedrag. Deze inzichten vormen een basis voor vervolgonderzoek binnen het Noblesse Oblige-project en zouden ook in de praktijk kunnen worden benut om welvarenden te stimuleren hun positieve impact te vergroten.
DOCUMENT
According to Johnson & Grandison (2007), failure to safeguard privacy of users of services provided by private and governmental organisations, leaves individuals with the risk of exposure to a number of undesirable effects of information processing. Loss of control over information about a person may lead to fraud, identity theft, reputation damage, and may cause psychosocial consequences ranging from mild irritation, unease, social exclusion, physical harm or even, in extreme cases, death. Although pooh-poohed upon by some opinion leaders from search engine and ICT industries for over a decade (Sprenger, 1999; Esguerra, 2009), the debate in the wake of events like the tragic case of Amanda Todd could be interpreted as supporting a case for proper attention to citizens’ privacy. Truth be told, for a balanced discussion on privacy in the age of Facebook one should not turn towards the social media environment that seems to hail any new development in big data analysis and profiling-based marketing as a breathtaking innovation. If the myopic view of technology pundits is put aside, a remarkably lively debate on privacy and related issues may be discerned in both media and scientific communities alike. A quick keyword search on ‘privacy’, limited to the years 2000-2015, yields huge numbers of publications: Worldcat lists 19,240; Sciencedirect 52,566, IEEE explore 71,684 and Google scholar a staggering 1,880,000. This makes clear that privacy is still a concept considered relevant by both the general public and academic and professional audiences. Quite impressive for a subject area that has been declared ‘dead’.
MULTIFILE
Book review of J.B. Fressoz (2024). More and More and More. An All-Consuming History of Energy, Penguin Random House, 400 pp. First published on: https://vbds.nl/2025/11/01/more-and-more-and-more/. A Dutch version of this review has been added. This translation is also published on: https://vbds.nl/wp-content/uploads/2025/11/Meer-en-Meer-en-Meer.pdf.
MULTIFILE
Review of: J. Haidt (2024). The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood is Causing an Epidemic of Mental Illness, Penguin Press, 400 pp.
MULTIFILE
Nederlandse mkb-ondernemers betalen 30% meer voor hun energie dan Duitse en zelfs 70% meer dan hun Belgische collega’s, stelt Martien Visser. “Boodschappen bij de buren zijn veel goedkoper, ook vanwege verschillen in accijnzen en btw. Nederlanders weten daar wel raad mee. Recent sprak ik iemand uit Ermelo die regelmatig een auto vol boodschappen uit Duitsland haalt en op tv zag ik een instructieve rapportage hierover. De forse accijnsverhoging op benzine per 1 juli 2023 leverde de schatkist netto niets op vanwege extra tanken bij de buren, zo berekende ik. Een Utrechter vertelde me onlangs dat hij alleen nog maar in België tankt. In deze column beperk ik me tot de energiebelastingen.”
LINK
